گزارش مشرق از ویژگی های جدیدترین دستاورد فضایی کشور
با توجه به اینکه ماهواره «رصد یک» نسبت به ماهواره ملی «امید» سبکتر بود، حدود ۱۰ کیلومتر بالاتر از مدار ماهوارهای امید قرار گرفت. اما در مورد نوید، ۱٫۸۵ برابر سنگین تر بودن آن نسبت به امید و ۳٫۲۶ برابر نسبت به رصد، با افزایش ۲۰ درصدی نیروی پیشران جبران شده است.
به گزارش گروه دفاع و امنیت مشرق، جدیدترین ماهواره تماماً ایرانی پرتاب شده به فضا، نوید علم و صنعت نام دارد که توسط دانشگاه علم و صنعت ساخته شده است. پس از قرار دادن موفق ماهواره «امید» ساخت صاایران در ۱۵ بهمن سال ۸۷، ماهواره «رصد-۱» ساخت دانشگاه صنعتی مالک اشتر در ۲۵ خرداد سال ۱۳۹۰ در مدار قرار گرفت و در ۱۴ بهمن ۱۳۹۰ یعنی حدود هفت ماه و نیم بعد نیز «نوید علم و صنعت» به فضا پرتاب شد و پیام یامهدی(عج) را ارسال کرد. نوید به عنوان یکی از ماهواره های ساخته شده در کشور و تماماً توسط نیروهای داخلی پس از گذراندن تمامی آزمایشات برای پرتاب تحویل داده شد.
ماهواره ۲۷ کیلوگرمی امید تنها قابلیت ارسال و دریافت علائم را داشته و برای اولین گام همین میزان نیز کافی به نظر می رسید. در گام دوم ماهواره رصد با چندین فناوری جدید آماده پرتاب شد؛ سامانه پایدار کننده برای تثبیت وضعیت فیزیکی ماهواره در مدار، سلول های خورشیدی برای شارژ باتری ها و تأمین انرژی و شاید از همه مهمتر دوربین تصویربرداری با قدرت تفکیک ۱۵۰ متر.
این ویژگی ها رصد را در سطحی متفاوت از امید قرار داده و همچنین نشان دهنده رشد جهشی در طراحی و ساخت ماهواره ها برای رسیدن به هدف نهایی بود که استفاده عملیاتی از تصاویر و سایر قابلیت های ماهواره است. با توجه به قابلیت شارژ باتری در رصد از باتری های سبک تری به کار رفت و با توجه به طراحی بهتر و استفاده از تجهیزات جدید و با وجود برخورداری از دوربین رصد تنها ۱۵٫۳ کیلوگرم جرم داشت یعنی ۴۳ درصد امید.

مأموریت ماهواره نوید، تصویربرداری از زمین با تفکیک ۷۵۰ متر مبتنی بر روش جاروبی(push broom) و به صورت تک باند و ارسال تصاویر و اطلاعات پایشی سامانه در مدار LEO به ایستگاه های زمینی است. البته در موارد نیز گفته شده قدرت تفکیک مکانی تصاویر این ماهواره ۴۰۰ متر است. به طور کلی کاربرد تصاویر دریافتی از این ماهواره در زمینه هایی چون جو و علوم هواشناسی از جمله خصوصیات ابرها، بارندگی، رطوبت و دمای هوا، مواد شیمایی جو، بادها، دینامیک جو و تراکم بخار و ابرها و در نتیجه کاربرد در پیش بینی شرایط آب و هوا، تعیین خطوط ساحلی، نظارت بر منابع ماهیگیری، آبهای ناشی از برف و یخ، آبهای اقیانوسها، گردبادها، طوفانها و جزر و مد دریاها، برآورد سطح جنگلها، شناسایی آتش سوزی جنگلها و بررسی آثار بلایای طبیعی چون سیل، خشکسالی، زمینلرزه و نیز بررسی آلودگی محیط زیست است. به طور کلی سنجش از راه دور و تصویربرداری، ارتباط مخابراتی وانتقال داده و انتشار پیام (Broadcasting) ازجمله ماموریت های ماهواره ملی نوید علم وصنعت است.
ماهواره بومی نوید حدوداً هر ۹۰ دقیقه یک بار به دور زمین می چرخد و دوربین نصب شده روی آن که از شفافیت تصویری مناسبی برخوردار است به گرفتن عکس از مناطق مد نظر و ارسال آن به ایستگاه های زمینی اقدام می کند.
ماهواره نوید در مقایسه با ماهواره های قبلی پرتاب شده از فناوریی کنترل وضعیت جدیدتری بهره مند بوده و نحوه تأمین پایداری آن از روش چرخان است.
ماهواره ایرانی نوید ۵۰ کیلوگرم جرم دارد و برای تزریق در مدار بیضوی با ارتفاع ۲۵۰ تا ۳۷۵ کیلومتر طراحی شده است که دارای طول عمر مداری دو ماه بوده و در هر شبانه روز ۶ بار از آسمان ایران عبور می کند و در محدوده دید ایستگاه های زمینی قرار می گیرد. این ماهواره از نوع مکعبی با اضلاعی به طول ۵۰ سانتیمتر بوده و در مدار بیضوی شکل با شیب مداری ۵۵ درجه حرکت می کند.
ماهواره نوید علم و صنعت دارای زیرسامانه های تأمین توان، تعیین و کنترل وضعیت با استفاده از حسگرها و عملگرهای دینامیکی است به طوریکه در این ماهواره حسگرهایی چون حسگر خورشیدی، مغناطیسی و عملگر مغناطیسی نصب شده است. نمونه برداری از دمای ۲۷ تا ۳۰ نقطه ماهواره و ارسال آن به زمین از جمله مأموریت های این ماهواره کاملاً بومی است.
این ماهواره همچنین دارای زیرسامانه الکترونیک که شامل رایانه مرکزی، فرماندهی، بخش تله متری و دارای رایانه روی برد و قابلیت صدور فرمان از ایستگاه های زمینی است.


به گزارش مشرق، در جدایش اول که در ارتفاع حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ کیلومتری اتفاق می افتد نزدیک به ۸۵ درصد جرم ماهواره بر جدا شده و کار انتقال ماهواره به مدار را مرحله دوم ماهواره بر انجام می دهد. از آنجا که هر چه وزن ماهواره سبکتر باشد امکان قرارگیری آن توسط ماهواره بر سفیر در مدار بالاتر بیشتر است، با توجه به اینکه ماهواره «رصد یک» نسبت به ماهواره ملی «امید» سبکتر بود، حدود ۱۰ کیلومتر بالاتر از مدار ماهوارهای امید قرار گرفت. اما در مورد نوید، ۱٫۸۵ برابر سنگین تر بودن آن نسبت به امید و ۳٫۲۶ برابر نسبت به رصد با افزایش ۲۰ درصدی نیروی پیشران جبران شده است و در نتیجه سفیر نوید، آن را در مدار با حضیض ۲۵۰ و اوج تا ۳۷۵ کیلومتر قرار می دهد.
ایستگاه رهگیری وظیفه رهگیری ماهواره بر سفیر در کل مسیر پرتاب و رهگیری ماهواره و دریافت اطلاعات مداری در زمان استقرار ماهواره در مدار را عهده دارد. ایستگاه تله متری و فرمان با استفاده از اطلاعات دریافتی از ایستگاه های رهگیری ماهواره را رهگیری می کند و وظیفه دریافت اطلاعات تله متری از ماهواره و ارسال فرامین به ماهواره را به انجام می رساند و ایستگاه مرکزی با استفاده از اطلاعات دریافتی وظیفه هدایت و کنترل ماهواره و ماهواره بر و همچنین کنترل تله متری و فرمان ماهواره را بر عهده دارد.
ساختار ایستگاه های زمینی به گونه ای طراحی و پیاده سازی شده که بیشترین دسترسی به ماهواره را برای دریافت اطلاعات و ارسال فرامین کنترل فراهم کرده است.
هر سه ماهواره امید، رصد و نوید در زوایه میل مداری ۵۵ درجه پرتاب شده اند و این به دلیل محدودیت ما در پرتاب ماهواره بوده و امروز این موضوع باید توسعه یابد. بطور مثال برای پرتاب ماهواره های سنجشی نیاز است پرتاب ها در زاویه ۹۸ درجه و در نتیجه از پایگاه های جدیدی اجرا شود.
به عقیده کارشناسان محل جدید پرتاب که از آن با نوان پایگاه ملی پرتاب ماهواره یاد می شود باید در منطقه عمومی جنوب شرق کشور و در نزدیکی دریای عمان و اقیانوس هند ایجاد شود تا بخش های جدا شده از ماهواره برها در اقیانوس فرود بیاید که در این صورت خطری مناطق شهری را تهدید نخواهد کرد.
همچنین طراحی و ساخت ماهواره برهای جدید با قابلیت های بیشتر از جمله توانایی حمل و قرار دهی چند ماهواره در هر پرتاب سرعت برنامه فضایی کشورمان رشد فزاینده ای خواهد یافت.
اثبات مجدد توانایی کشورمان در قرار دادن ماهواره در مدار به عنوان دستاورد ماهواره نوید و ماهواره بر سفیر نوید زمینه را برای ورود به بازار جهانی خدمات فضایی با بهره گیری از پرتاب ماهواره ها و استفاده بیشینه از توانمندی های داخلی در توسعه علوم و فناوری های فضایی فراهم می کند.
ذکر این نکته نیز ضروری است که اعمال برخی سلایق و فقدان طرح های جدید در انعکاس اخبار این دستاورد مهم توسط نهادهای مسئول در این امر، شیرینی آنرا در ایام دهه فجر به مراتب کمتر از حد واقعی آن کرد، امید آنکه یا تغییر مدیریتی اتفاق افتد و یا تحول ذهنیتی…
![]()
Related posts: